Alweer een jaar geleden vierden we met het Startsymposium Jonge Kind ons ‘bestaan’ en nu vieren we onze eerste verjaardag. In ons eerste jaar hebben we gemerkt dat het Landelijk Expertisecentrum Jonge Kind in een behoefte voorziet. Voor onze eerste verjaardag trakteren we. Geen snoepje of een doosje rozijntjes, maar we trakteren op een ‘cocktail van kennis en mooie voorbeelden’ voor en uit de praktijk. Dat doen we middels de publicatie van onze eerste nieuwsbrief met als thema De ontwikkeling van het jonge kind. Geniet ervan!

Chien, N.C., Howes, C., Burchinal, M., Pianta, R.C., Ritchie, S., Bryant, D.M., Clifford, R.M., Early, D.M. & Barbarin, O.A. (2010)

Voor een goede start in het onderwijs is het belangrijk dat ontluikende geletterdheid en gecijferdheid van kleuters gestimuleerd worden, zeker voor kinderen die in armoede opgroeien. In dit onderzoek is gekeken naar de groei gerelateerd aan de onderwijsbenadering: vrij spel, individuele instructie, groepsinstructie en ‘scaffolding’. In sommige profielen lieten kinderen een grotere groei zien dan in andere profielen. Kinderen die in armoede opgroeiden toonden de meeste groei in het profiel individuele instructie. In alle andere profielen was de groei voor kinderen in armoede kleiner dan die van kinderen die niet in armoede opgroeien.

Toub, T.S. Hassinger-Das, B., Turner Nesbitt, K., Ilgaz, H., Weisberg, D.S., Hirsh-Pasek, K., Golinkoff, R. M., Nicolopouloud, A., & Dickinson, D.K. (2018)

Kleuters van lage SES-ouders beginnen vaak met een beperkte woordenschat aan het onderwijs. Het is belangrijk om te weten hoe in het kleuteronderwijs effectief gewerkt kan worden aan woordenschatvergroting, omdat zij thuis vaak een minder rijk taalaanbod krijgen. In dit onderzoek is nagegaan wat de effecten zijn van het koppelen van spel aan voorlezen. De combinatie hielp kinderen nieuwe woorden te leren, maar de winst was aanzienlijk groter bij begeleid en geleid spel dan bij vrij spel.

Richard Guare (2014)

Dit artikel belicht de invloed van executieve functies op gedrag en prestaties van kinderen thuis, op school en voorschool en in de gemeenschap. De typische en atypische ontwikkeling van executieve functies speelt een centrale rol in de neuropsychologie en neurowetenschappen. Het is van belang om hier kennis van te hebben en bewust te zijn van deze ontwikkeling van het kind. Guare stelt dat executieve functies zich ontwikkelen in een real-world context. Ook interventies met betrekking tot executieve functies moeten daarom plaatsvinden in de real-world context.

Nina Sajaniemi, Eira Suhonen, Elina Kontu, Pekka Rantanen, Harri Lindholm, Sirpa Hyttinen & Ari Hirvonen (2011)

In deze studie is de invloed van de vroege ontwikkel- en leeromgeving op het cortisolniveau van kinderen onderzocht. Cortisol is een hormoon dat het brein en het lichaam helpt om te gaan met negatieve situaties. Voor de meeste kinderen in dit onderzoek geldt dat zij een redelijk evenwichtig en voorspelbaar cortisolpatroon laten zien: in de ochtend hoog en gedurende de dag steeds lager. De studie toont aan dat hoe hoger de kwaliteit van de dagopvang is, hoe lager de cortisolwaarden van de kinderen overdag zijn. De resultaten geven ook aan dat de cortisolactiviteit van sommige kinderen gevoeliger is voor de context. Vroege identificatie van deze kinderen en het aanpassen van de omgeving met meer oog voor de behoeftes van deze kinderen is noodzakelijk. Kwaliteitsverbetering kan zo positieve effecten hebben op stressregulatie en ontwikkeling van jonge kinderen.

Bick, J. & Nelson, C. (2017)

Gezonde hersenontwikkeling staat niet op zichzelf, maar kan alleen plaatsvinden binnen de context van ervaringen die individuen opdoen. Vroege individuele ervaringen kunnen genexpressie beïnvloeden en spelen een belangrijke rol in de opbouw van hersenstructuren. Kinderen die opgroeien in een stimulerende en responsieve omgeving hebben optimale kansen voor neurale ontwikkeling. Maar niet elk kind groeit op in een warm, veilig nest. Minder optimale omstandigheden leiden tot een suboptimale structuur van de hersenen, hetgeen tot afwijkingen leidt in subsystemen die betrokken zijn bij gezonde fysieke, cognitieve en sociale ontwikkeling. Meerdere studies tonen aan dat verwaarlozing in de eerste levensjaren leidt tot veranderingen in de hersenontwikkeling, die vervolgens emotioneel, gedragsmatig en cognitief functioneren belemmeren. Vroege interventies kunnen een deel van deze schadelijke effecten van verwaarlozing op de hersenontwikkeling ongedaan maken. Daarbij is het belangrijk om zo vroeg mogelijk te starten om maximaal herstel van negatieve ervaringen te bieden.

Chambers, B, Cheung, A.C.K. & Slavin, R.E. (2016)

Dit overzichtsartikel onderzoekt welk effect programma’s hebben op geletterdheid en taaluitkomsten bij 3 tot 5-jarigen met een lage sociaaleconomische status. Er zijn twee soorten programma’s vergeleken: programma’s waarbij een combinatie van kindgeïnitieerde en leerkrachtgestuurde activiteiten (‘omvattende’ programma’s) wordt ingezet en ontwikkelingsgerichte-constructivistische programma’s met nadruk op kindgeïnitieerde activiteiten en weinig leerkrachtsturing of directe instructie. Uit de resultaten blijkt dat de omvattende programma’s met een balans tussen leerkrachtgestuurde en kindgeïnitieerde activiteiten duidelijke positieve effecten hadden zowel op de korte als langere termijn. Effecten van ontwikkelingsgerichte-constructivistische programma’s waren kleiner en niet significant (kunnen op toeval berusten). Een gebalanceerde aanpak wordt daarom aangeraden.

In het onderwijs en de opvang leven diverse vragen rond het volgen van de ontwikkeling van jonge kinderen, zoals: hoe kunnen we die ontwikkeling het beste volgen, wat voor instrumenten zijn daarvoor geschikt en wat vraagt het volgen van de professional. Tijdens een interactieve sessie hebben professionals hier in het kader van onze onderzoekslijn Volgen van ontwikkeling van jonge kind met elkaar over gepraat en nagedacht.