Oratie: Naar een opstand van het zittend personeel. Onderwijsverandering als een sociale beweging.

Oratie uitgesproken op 14 februari 2025 door prof. dr. Frank Cornelissen (UvA), CAOP-leerstoel Innovatie in het onderwijs.

‘Alleen opstaan vergt moed, samen opstaan vormt een beweging, met z’n allen opstaan creeert de toekomst’, is de quote waarmee de oratie opent.

De afgelopen decennia komen er steeds meer signalen dat er iets mis is in ons onderwijs. Nederlands onderwijs komt bijvoorbeeld steeds slechter uit de bus in internationaal vergelijkende onderzoeken en er zijn steeds minder mensen die in het onderwijs willen werken. Deze negatieve trends werden al jaren geleden gesignaleerd, maar toch lukt het niet om ze te keren. Er is een sluipende crisis ontstaan, die duidt op een cruciale periode waarin ons oude onderwijssysteem moet worden afgebroken en het nieuwe moet worden opgebouwd.

Cornelissen: “Ooit verbaasde ik me als postdoc -onderzoeker dat de leraren die ik interviewde geen vrije toegang hadden tot onderwijsonderzoek. De oud-leraar in mij was verontwaardigd en kwam in opstand. Ik heb me indertijd hard gemaakt voor deze vrije toegang en gelukkig velen met mij. Ik ben verheugd dat leraren inmiddels gratis toegang hebben gekregen tot wetenschappelijke literatuur. Dit was een eerste principiële stap, maar er is meer nodig. In de afgelopen jaren is al op zoveel plaatsen nuttige kennis over onderwijsverandering ontwikkeld. Deze moet naar de schoolteams toe, zodat de kennis hen kan ondersteunen en inspireren. Ik wil me hiervoor inzetten.”

In deze oratie bespreekt Cornelissen welke veranderingen er in deze periode gaande zijn. Hoe vinden we onze weg naar het nieuwe onderwijssysteem? Hoe komt ons onderwijs eruit te zien? Welke veranderaanpak is er nodig? Hij staat in het bijzonder stil bij de manier waarop we dit proces kunnen versnellen. Dit vraagt om een andere, krachtigere vorm van onderwijsverandering, die begint bij schoolteams en wordt aangedreven door een sociale beweging.