Presentaties symposium Van Peuter tot Puber: werk maken van kansrijke overgangen, februari 2026
Op woensdag 4 februari 2026 vond het symposium van LEJK en LEPOVO plaats: van peuter tot puber, werk maken van kansrijke overgangen. Bij deze bijeenkomst werd door LEJK en Landelijk Expertisecentrum PO-VO (LEPOVO) kennis gedeeld over diverse thema’s.
De key note werd verzorgd door prof. dr. Frank Cornelissen: 'Zonder opstand geen doorbraak: waarom schoolteams weer de regie moeten nemen'. In zijn keynote laat Frank Cornelissen zien hoe we ons oude onderwijssysteem af moeten breken en bouwen aan een nieuwe. Hoe komt dit onderwijs eruit te zien? Welke veranderaanpak is nodig? Om door het bestaande systeem heen te breken, is een ‘opstand’ van de schoolteams nodig. Met voorbeelden uit onderzoek en praktijk liet Frank zien hoe schoolteams (weer) hun eigen onderwijs maken en hoe ze hier slimme samenwerking voor aangaan.
Frank Cornelissen is hoogleraar aan de UvA, CAOP-leerstoel Innovatie in het onderwijs. Deze key note is het beste terug te lezen in zijn oratie (februari 2025).
Frank Cornelissen
De presentaties vanuit het Landelijk Expertisecentrum Jonge Kind zijn verzorgd door:
Cathy van Tuijl: Doorgaande lijn van peuter naar kleuter naar groep 3
Kinderen zijn gebaat bij continuïteit in ontwikkelingsstimulering. Aangezien kinderopvang en basisschool in Nederland gescheiden werelden zijn, met andere financiering, kwalificatie-eisen voor professionals en regel- en wetgeving, is de toename van integrale kindcentra een stap in de goede richting. Het is dan wel belangrijk voor kinderen dat ook een volgende stap wordt gezet, naar meer samenwerking en afstemming van het aanbod en de werkwijze. Zowel tussen kinderopvang en basisschool als binnen de basisschool bij de overgang van groep 2 naar groep 3 is de formele overdracht van gegevens een eerste stap. Maar een doorgaande lijn vergt meer dan alleen een overdracht: het vraagt ook om contacten, elkaar ontmoeten en kennen tussen professionals, eenzelfde taal en een gemeenschappelijk doel. Dat helpt om het gesprek aan te gaan over de aanpak. Een aanpak die als kinderen ouder worden meegroeit. Bij de pedagogische aanpak, zoals type regels op de groep, meer beroep op zelfsturing, maar ook de didactische aanpak, bijvoorbeeld van kindinitiatief naar een balans tussen kindinitiatief en sturing door de professional. Als we kinderen daadwerkelijk in hun ontwikkeling willen stimuleren dan hoort daar ook toenemende complexiteit in aanbod bij. Dat laatste lijkt van zelfsprekend maar dat lijkt in veel gevallen nog best lastig.
Mirka Janssen en Carolien Libert: Buitenspelen als ontwikkelmoment voor kinderen – hoe krijg je je medewerkers in beweging.
Carolien en Mirka werken sinds 2016 samen aan de kwaliteit van het buitenspelen binnen Kinderopvang Les Petits. Vanuit deze samenwerking inspireren zij andere kinderopvangorganisaties en opleiders om het buitenspelen als ontwikkelmoment in te zetten. Zo is bijvoorbeeld een goede mix nodig tussen een goed ingerichte buitenruimte, activiteiten en structurele professionalisering van de pedagogisch professional. Bovendien laat de buitenruimte van de locatie de (pedagogische) visie zien. In de sessie lichtten Carolien en Mirka toe hoe je dit aanpakt: van visie tot duurzame borging. Zij combineren in deze sessie wetenschappelijke onderbouwing met praktische handvatten en inspirerende voorbeelden.
Martine van der Pluijm en Louise Chabert: Samenwerken aan een taalrijke omgeving voor jonge kinderen.
Martine ontwikkelde in co-creatie een werkwijze voor pedagogisch professionals om samenwerkingsrelaties op te bouwen met ouders, ter ondersteuning van de taalontwikkeling bij jonge kinderen (de aanpak Thuis in Taal). Louise is recent afgestudeerd aan de Master Jonge Kind opleiding van Hogeschool Rotterdam, Zij onderzocht in haar praktijk hoe onderbouwleerkrachten de verbale interactie kunnen versterken met de kinderen en hoe ook de ouder-kind interactie gestimuleerd kan worden. Voor dit laatste zette zij de aanpak Thuis in Taal in.
Deze sessie bood nieuwe manieren om de taalontwikkeling bij jonge kinderen te stimuleren en te werken aan meer kansengelijkheid. We keken vanuit een contextuele bril naar de taalontwikkeling van kinderen en bespraken waarom ouders onmisbare partners zijn voor jou als leraar of pedagogisch medewerker. De deelnemers maakten kennis met de werkwijze van de aanpak Thuis in Taal en de praktijk van Louise. We gingen in gesprek over hoe jij te werk kunt gaan om samenwerkingsrelaties met ouders aan te gaan, juist bij de kinderen die deze steun goed kunnen gebruiken.
Lees hier meer over het Taalhuis, o.a. in de Openbare Les van Martine (2024).
Janneke Hagenaar: Buitenbaby’s – de waarde van natuurervaringen voor de allerkleinsten. De presentatie wordt niet gedeeld. Meer informatie over Buitenbaby’s is te vinden via de Hogeschool Leiden.
In Nederland is het niet vanzelfsprekend dat baby’s dagelijks buiten zijn, terwijl natuurervaringen juist van grote betekenis zijn voor hun lichamelijke, sociale en zintuiglijke ontwikkeling. In deze deelsessie vertelde Janneke Hagenaar over de onderzoeksresultaten die laten zien dat kinderen op kinderdagverblijven met groene buitenruimtes meer bewegen, meer plezier en welbevinden ervaren. De mini-documentaire Buitenbaby’s is ontstaan vanuit het onderzoek van het lectoraat. Janneke deelde de inzichten uit een professionaliseringstraject waarin pedagogisch professionals leerden de natuur bewust in te zetten om het welzijn en de persoonlijke competenties van jonge kinderen te bevorderen. Aan de hand van fragmenten uit de documentaire en voorbeelden uit de praktijk bespraken we hoe een buitenbaby-cultuur kan ontstaan: een pedagogische visie waarin natuur niet alleen decor is, maar een wezenlijk onderdeel van de dagelijkse zorg en opvoeding. De sessie bood inspiratie en concrete handvatten om binnen de kinderopvang – en daarbuiten – meer ruimte te maken voor natuurverbinding voor het jonge kind.
Chiel van der Veen: Opgroeien en ontwikkelen: hoe voer je een goed gesprek met het Jonge Kind?
Chiel deelde o.a. deze video met de aanwezigen:
In goed onderwijs voor het jonge kind spelen gesprekken een centrale rol. Gesprekken waarin kinderen niet alleen antwoorden geven, maar ook samen met de leerkracht en met elkaar redeneren, nadenken, op elkaar voortbouwen en hun gedachten onder woorden brengen. Dit soort dialogische gesprekken zijn een krachtig middel om de taalontwikkeling te stimuleren, het leren en denken van kinderen te verdiepen en om bij te dragen aan het sociaal-pedagogische klimaat in de klas.
In deze workshop liet Chiel zien wat dialogische gesprekken precies zijn en waarom ze zo belangrijk zijn in het onderwijs aan het jonge kind. Hij liet op basis van onderzoek zien wat dit type gesprekken oplevert voor het leren en de ontwikkeling van leerlingen. Hij reikte gesprekstools aan om in te zetten – zoals meer open vragen stellen, doorvragen, uitdagen tot redeneren, etc. – waarmee je het gesprek kunt verdiepen en de rol van kinderen in gesprekken kunt veranderen. Deze praktische handvatten helpen je om in je eigen praktijk met dialogische gesprekken aan de slag te gaan.
Chiel is een lector bij een van de aangesloten lectoraten die zich richten op het Jonge Kind.
Vervallen - muziek en het jonge kind. Hogeschool Leiden
Op de foto, van links boven: Janneke Hagenaar - Cathy van Tuijl - Martine van der Pluijm en Louise Chabert - Chiel van der Veen - Mirka Janssen en Carolien Libert (onder)